Từ một loại cây còn xa lạ ở địa phương, sa nhân tím đang từng bước bén rễ dưới những cánh rừng quế, mỡ ở xã Bạch Thông. Người mở lối cho hướng đi mới ấy là chị Bàn Thùy Dung, ở thôn Thanh Phong. Bằng tư duy dám thử nghiệm và mô hình sản xuất đa cây trồng, chị không chỉ tạo thêm nguồn thu cho gia đình mà còn gợi mở hướng phát triển kinh tế dưới tán rừng tại địa phương.
Mở lối từ những khoảng đất dưới tán rừng
Con đường đất dẫn vào khu rừng của gia đình chị Bàn Thùy Dung những ngày đầu hè phủ một màu xanh mát. Dưới tán quế, tán mỡ đã khép kín, những bụi sa nhân tím phát triển đồng đều, báo hiệu một mùa quả mới.
Ít ai nghĩ rằng chỉ vài năm trước, khoảng đất dưới tán rừng này gần như bị bỏ không. Năm 2022, sau khi được người bạn ở Lào Cai giới thiệu về mô hình trồng sa nhân tím, chị Dung dành thời gian tìm hiểu đặc tính của cây, rồi quyết định đưa giống về trồng thử.
"Thời điểm đó ở địa phương chưa có ai trồng sa nhân tím nên tôi cũng khá băn khoăn. Nhưng tôi nghĩ diện tích dưới tán rừng còn nhiều, nếu tận dụng được sẽ vừa tăng thu nhập, vừa giữ được rừng", chị Dung nhớ lại.
Lựa chọn ấy đã mang lại kết quả tích cực. Sau hơn ba năm, gần 2ha sa nhân tím của gia đình sinh trưởng tốt, trong đó hơn 0,2ha đã cho thu hoạch. Năm 2025, gia đình thu khoảng 4 tạ quả tươi, bán với giá từ 80.000-100.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí còn lãi khoảng 40 triệu đồng.
Không dừng ở việc thu hoạch quả, chị Dung còn tự nhân giống để mở rộng diện tích và hỗ trợ cây giống cho những hộ dân muốn phát triển loại cây dược liệu này.
Theo chị, sa nhân tím phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương, ít sâu bệnh, không đòi hỏi nhiều công chăm sóc. Việc trồng dưới tán quế, mỡ vừa tận dụng được diện tích đất, vừa góp phần nâng cao giá trị kinh tế trên đất lâm nghiệp.
Hiệu quả từ mô hình sản xuất tổng hợp
Sa nhân tím chỉ là một mắt xích trong mô hình kinh tế tổng hợp mà gia đình chị Dung đã kiên trì xây dựng nhiều năm qua. Hiện gia đình có khoảng 19ha cam, quýt, 20ha rừng quế, mỡ đã đến tuổi khai thác; đồng thời phát triển thêm chè hoa vàng và khôi nhung tía. Việc bố trí nhiều loại cây trồng theo từng điều kiện sinh thái giúp gia đình có nguồn thu ở nhiều thời điểm trong năm, hạn chế rủi ro khi giá nông sản biến động.
Trong đó, cam, quýt vẫn là cây trồng chủ lực. Riêng năm 2025, sau khi trừ chi phí, gia đình thu lãi hơn 200 triệu đồng từ diện tích cây ăn quả. Theo chị Dung, sản xuất theo hướng đa cây trồng giúp tận dụng hiệu quả quỹ đất, đồng thời tạo nguồn thu ổn định để tiếp tục đầu tư mở rộng sản xuất.
Đồng chí Nguyễn Vũ Mão, Phó Chủ tịch UBND xã Bạch Thông đánh giá: "Qua thực tế mô hình của chị Bàn Thùy Dung, chúng tôi nhận thấy cây sa nhân tím sinh trưởng tốt dưới tán rừng và bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế cho người dân. Đây là cơ sở để địa phương tiếp tục nghiên cứu, đánh giá khả năng nhân rộng mô hình, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân."
Từ quyết định mạnh dạn thử nghiệm một loại cây mới, chị Bàn Thùy Dung đã tạo thêm giá trị trên những khoảng đất dưới tán rừng vốn ít được khai thác. Mô hình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho gia đình mà còn mở ra một hướng phát triển mới trong khai thác tiềm năng đất lâm nghiệp, góp phần đa dạng hóa cây trồng và nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao Bạch Thông./.
Bích Huyền